@misc{Płucienniczak2018, author = {Płucienniczak, Piotr P.}, title = {Recenzja: "Urban Grassroots Movements in Central and Eastern Europe" / Kerstin Jacobsson. Abingdon: Routledge, 2015. ISBN: 978-1472434463}, organization = {Digitale Wissenschaftsplattform Pol-Int (www.pol-int.org)}, doi = {10.11584/opus4-827}, url = {http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:kobv:521-opus4-8274}, year = {2018}, abstract = {Książka „Urban Grassroots..." należy do cyklu książek poświęconych problematyce ruch{\´o}w społecznych i oddolnego aktywizmu w Środkowej i Wschodniej Europie, redagowanych przez badaczkę z G{\"o}teborga, Kerstin Jacobsson. Do tej nieformalnej serii należą r{\´o}wnież „Social Movements in Post-Communist Europe and Russia" (redagowane wraz ze Stevenem Saxonbergiem), „Beyond NGO-ization" (r{\´o}wnież z Saxonbergiem) oraz „The Challenge of Collective Action" (z Elżbietą Korolczuk). Zbiory z r{\´o}żnych perspektyw naświetlają problematykę niedocenianą przez badaczy i badaczki z Europy Środkowej i Wschodniej, kt{\´o}rzy przez lata lekceważyli nierutynowe działania polityczne. Dlaczego tak się działo - trudno powiedzieć. Ruchy społeczne stanowią przedmiot zainteresowania socjologii od dobrego p{\´o}ł wieku, co więcej, jest to subdyscyplina teoretycznie i metodologiczne innowacyjna. Nie m{\´o}wiąc już o tym, że same ruchy zdają się mieć rosnące znaczenie dla polityki i społeczeństwa. Socjologowie naszego regionu, czyli Europy Środkowej i Wschodniej, nie poświęcali im dotąd wiele uwagi, częściej badali organizacje pozarządowe i partie polityczne niż obywateli i obywatelki, kt{\´o}rzy i kt{\´o}re biorą sprawy w swoje ręce i wychodzą na ulice. Nieformalny projekt Jacobsson, na kt{\´o}ry składają się konferencje i publikacje, pozwala wyprowadzić wschodnioeuropejską socjologię ruch{\´o}w społecznych i same ruchy społeczne na widok globalnych, czyli anglojęzycznych nauk społecznych. Jacobsson wspiera lokalnych badaczy i badaczki, oddaje im głos, zamiast narzucać zewnętrzne modele i paradygmaty. Ma to dobre i złe strony, o czym niżej.}, language = {pl} } @misc{Płucienniczak2014, author = {Płucienniczak, Piotr P.}, title = {Recenzja 1: "Coping with Social Change. Life Strategies of Workers in Poland's New Capitalism"/ Adam Mrozowicki. Leuven: Leuven University Press, 2011. ISBN 9789058678652}, organization = {Digitale Wissenschaftsplattform Pol-Int (www.pol-int.org)}, doi = {10.11584/opus4-846}, url = {http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:kobv:521-opus4-8460}, year = {2014}, abstract = {Celem książki Adama Mrozowickiego jest pokazanie robotnik{\´o}w jako aktywnych aktor{\´o}w zar{\´o}wno w czasie transformacji ustrojowej po 1989 roku, jak i zachodzących w jej konsekwencji przemian społecznych. Mrozowickiemu nie odpowiadają narracje dominujące w socjologicznym myśleniu o klasie robotniczej po socjalizmie. Krytycznie odnosi się do teoretyk{\´o}w konwergencji (takich jak Piotr Sztompka czy Henryk Domański), widzących w mentalności i samej egzystencji robotnik{\´o}w przeszkodę na drodze do mitycznego „zjednoczenia z Zachodem". Zachowuje r{\´o}wnież dystans wobec protekcjonalnego podejścia traktującego robotnik{\´o}w jako „wielkich przegranych" transformacji ustrojowej (Leszek Gilejko, Kazimierz Słomczyński) oraz tezy, że dali się oni zmanipulować przez elity (David Ost). W centrum uwagi stawia same jednostki, nie związki zawodowe (w przeciwieństwie do Juliusza Gardawskiego). Znacznie bliżej mu do nurtu „new labor studies", w kt{\´o}rym kładzie się nacisk na sprawczość pracownik{\´o}w, ich refleksyjność oraz na złożone związki między codzienną praktyką jednostek a reprodukcją i zmianą system{\´o}w społeczno-gospodarczych.}, language = {pl} } @misc{Płucienniczak2016, author = {Płucienniczak, Piotr P.}, title = {Recenzja: "Nier{\´o}wności społeczne w polskim dyskursie politycznym"/ Wojciech Wo{\'{z}}niak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2012. ISBN 9788373836013}, organization = {Digitale Wissenschaftsplattform Pol-Int (www.pol-int.org)}, doi = {10.11584/opus4-1070}, url = {http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:kobv:521-opus4-10706}, year = {2016}, abstract = {Książką „Nier{\´o}wności społeczne w polskim dyskursie politycznym" Wojciech Wo{\'{z}}niak stara się wypełnić lukę w naszej wiedzy na temat zr{\´o}żnicowań społecznych. Jest to luka szczeg{\´o}lnego rodzaju, o ile bowiem istnieje kilka dobrych i krytycznych książek socjologicznych na temat przemian struktury społecznej w Polsce (na r{\´o}żne sposoby podejmują problematykę na przykład Henryk Domański i Jane Hardy), to temat nier{\´o}wności rzadko jest poważnie traktowany w dyskursie politycznym. Autor stawia sobie za cel zbadanie tej politycznej „niewiedzy" oraz „zrekonstruowanie specyficznych cech tego dyskursu, wpisanych w kontekst politycznych spor{\´o}w dotyczących kreowanej w Polsce polityki społecznej, i mogących mieć istotne znaczenia dla wdrażanych w tym zakresie rozwiązań" (s. 10). Jest to zamierzenie słuszne i potrzebne, choć do jego realizacji można mieć kilka zastrzeżeń.}, language = {pl} } @misc{Płucienniczak2015, author = {Płucienniczak, Piotr P.}, title = {Recenzja: "The Populist Radical Right in Poland. The Patriots"/ Rafał Pankowski. London, New York: Routledge, 2010. ISBN 0415500516}, organization = {Digitale Wissenschaftsplattform Pol-Int (www.pol-int.org)}, doi = {10.11584/opus4-903}, url = {http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:kobv:521-opus4-9035}, year = {2015}, abstract = {Zadanie, jakie postawił przed sobą Rafał Pankowski w The Patriots, to „analiza podr{\´o}ży radykalnej populistycznej prawicy z politycznych margines{\´o}w do samego serca polityki (i z powrotem)" (s. 2). Trzeba przyznać, że jest to analiza ze wszech miar potrzebna. Mimo - wydawać by się mogło - poważnego problemu związanego z siłą i znaczeniem ruch{\´o}w prawicowych, temat zainteresował dotąd jedynie garstkę badaczy i badaczek. Nawet niezwykły awans polityczny Ligi Polskich Rodzin i związanych z nią grup na początku XXI wieku nie skłonił naukowc{\´o}w do zastanowienia się nad genezą i konsekwencjami obecności radykalnej prawicy w polskiej sferze publicznej. Książka ma zatem uzupełnić tę lukę w wiedzy o wsp{\´o}łczesnej Polsce. Trudno o autora lepiej dobranego do tego celu: Rafał Pankowski od niemal dwudziestu lat wsp{\´o}łtworzy antyrasistowskie stowarzyszenie „Nigdy Więcej", kt{\´o}re zajmuje się monitoringiem akt{\´o}w przemocy na tle rasistowskim. W książce odwołuje się szerokiej puli {\'{z}}r{\´o}deł: od wywiad{\´o}w z byłymi członkami organizacji skrajnej prawicy przez analizy setek materiał{\´o}w {\'{z}}r{\´o}dłowych (ulotek, manifest{\´o}w) po przekazy telewizyjne i radiowe.}, language = {pl} } @misc{Płucienniczak2015, author = {Płucienniczak, Piotr P.}, title = {Recenzja: "Rynek pracy. Perspektywa instytucjonalna"/ Wiesława Kozek. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2013. ISBN 978-83-235-1445-9}, organization = {Digitale Wissenschaftsplattform Pol-Int (www.pol-int.org)}, doi = {10.11584/opus4-960}, url = {http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:kobv:521-opus4-9603}, year = {2015}, abstract = {Pogłębiony namysł nad transformacjami rynku pracy nie jest czynnością szczeg{\´o}lnie popularną wśr{\´o}d socjolog{\´o}w. Socjologia pracy w Polsce po 1989 jest traktowana po macoszemu, choć młode pokolenie badaczy i badaczek (takich jak Jan Czarzasty [1], Julia Kubisa [2] czy Adam Mrozowicki [3]) powoli zmieniają tę sytuację. Już we wstępie do swojej książki Wiesława Kozek zauważa, że jej propozycja to jedna z nielicznych monografii problemu nie tylko w kraju, ale i za granicą. Perspektywa instytucjonalna oznacza, że autorka opisuje rynek pracy jako samoistne pole społeczne, kt{\´o}re rządzi się własnymi regułami i narzuca te reguły jednostkom operującym w jego obrębie. To przywiązanie do „samostanowienia" generuje, jak pokażę w dalszej części recenzji, poważne problemy. Książka stara się łączyć dwie funkcje: wprowadzenia w tematykę badania rynku pracy (niczym podręcznik) oraz zarysowywania reali{\´o}w tego rynku (niczym monografia). Definicja każdego pojęcia uzupełniana jest obrazem związanej z nim sytuacji. To dobry pomysł, niestety, jak pokażę niżej, pociągający za sobą spore ograniczenia.}, language = {pl} } @misc{Płucienniczak2017, author = {Płucienniczak, Piotr P.}, title = {Recenzja: "The Economic Sources of Social Order Development in Post-Socialist Eastern Europe" / Richard Connolly. London: Routledge, 2012. ISBN: 978-0-415-67242-9}, organization = {Digitale Wissenschaftsplattform Pol-Int (www.pol-int.org)}, doi = {10.11584/opus4-928}, url = {http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:kobv:521-opus4-9282}, year = {2017}, abstract = {Connolly stawia ciekawą hipotezę: porządek społeczny danego kraju jest pochodną kształtu jego gospodarki, przy czym kluczowe znaczenie mają więzi międzynarodowe i struktura eksportu. Jej weryfikacji mają posłużyć losy państw byłego Bloku Wschodniego - od Azerbejdżanu przez Bułgarię po Czechy. Można pomyśleć, że jest to wariant marksistowskich analiz związk{\´o}w między bazą a nadbudową, lecz nic bardziej mylnego. Książce daleko do myśli Marksa zar{\´o}wno w podejściu, jak i rozmachu analiz. Niemniej monografia Connolly'ego sprawnie wpisuje się w debatę na temat konsekwencji transformacji ustrojowych w regionie. Debatę pozbawioną już mrzonek o „konwergencji", jakie często pojawiały się we wcześniejszych tranzytologicznych wypowiedziach. Zamiast tego otrzymujemy trze{\'{z}}wą i pozbawioną wymiaru normatywnego analizę tego, jak potoczyły się historie państw Europy Wschodniej i Azji Środkowej po rozpadzie ZSRR.}, language = {pl} } @misc{Płucienniczak2015, author = {Płucienniczak, Piotr P.}, title = {Recenzja: "Fallen Heroes in Global Capitalism. Workers and the Restructuring of the Polish Steel Industry"/ Vera Trappmann. Houndmills: Palgrave Macmillan, 2013. ISBN 9781137303646}, organization = {Digitale Wissenschaftsplattform Pol-Int (www.pol-int.org)}, doi = {10.11584/opus4-888}, url = {http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:kobv:521-opus4-8886}, year = {2015}, abstract = {Vera Trappmann stawia sobie za zadanie krytyczną analizę przemian gospodarczych i społecznych w Polsce w ciągu ostatniego ćwierćwiecza. Skupia się przy tym na jednym tylko, lecz ważnym przypadku: hutnictwie, a dokładnie na losach zakład{\´o}w w Nowej Hucie. Autorka „Fallen Heroes" stara się odpowiedzieć na dwa blisko związane ze sobą pytania: „co wpłynęło na przebieg restrukturyzacji hutnictwa w Polsce?" oraz „jakie konsekwencje dla samych robotnik{\´o}w miały te przemiany?" (s. 7). Dodatkowe, og{\´o}lniejsze cele książki Trappmann są r{\´o}wnież dwa: sproblematyzować przebieg transformacji ustrojowej jako sukcesu całego społeczeństwa oraz r{\´o}wnie krytycznie ocenić wpływ integracji z Unią Europejską (UE) na stan polskiej gospodarki. O ile ten pierwszy temat coraz częściej pojawia się w publicznych dyskusjach (wraz z książkami Jane Hardy, Naomi Klein, Tadeusza Kowalika czy Rafała Wosia), to UE przedstawiana jest zwykle w jednoznacznie pozytywnym świetle. Trappmann pokazuje, że UE nie jest jednolitym aktorem, lecz raczej wypadkową sił: Komisji, państw piętnastki („starej UE"), korporacji, bank{\´o}w, związk{\´o}w zawodowych i tak dalej. Co istotne, pokazuje r{\´o}wnież, że rozszerzenie Unii o kraje Europy Środko-Wschodniej miało dla nich wymiar dyscyplinujący oraz podporządkowujący, co widać nawet w losach poszczeg{\´o}lnych hutnik{\´o}w.}, language = {pl} }